Relacja z warsztatów profilaktycznych
W naszej szkole odbyły się wyjątkowe warsztaty profilaktyczne pod hasłem „Stop Cyberprzemocy! Jak działać w sieci z odwagą i mądrością”, które poprowadził pan Robert Kraj – nauczyciel informatyki. Zajęcia skierowane były do uczniów klas IV–VIII i miały na celu uświadomienie młodym ludziom, czym jest cyberprzemoc, jakie może mieć skutki oraz jak mądrze, odpowiedzialnie i z empatią korzystać z Internetu.
Warsztaty miały charakter interaktywny – łączyły miniwykłady, ćwiczenia w grupach, odgrywanie scenek, dyskusje oraz wspólne tworzenie kodeksu zasad bezpiecznego internauty. Dzięki aktywnym formom pracy uczniowie mogli nie tylko posłuchać o problemie, ale też realnie wczuć się w emocje i role osób uwikłanych w sytuacje przemocy online.
Czym jest cyberprzemoc?
Na początku zajęć prowadzący zaprosił uczniów do rozmowy na temat skojarzeń ze słowem cyberprzemoc. Na tablicy pojawiły się takie pojęcia, jak: hejt, obrażanie, ośmieszanie, plotki, czat, media społecznościowe, memy. Pan Robert Kraj zaprezentował również przykłady z życia wzięte – krótkie screeny rozmów i prześmiewcze memy – po czym wspólnie z uczniami omówił, gdzie przebiega granica między niewinnym żartem a przemocą.
Dyskusja pokazała, że wielu młodych ludzi nie zawsze uświadamia sobie konsekwencje pozornie „niewinnych” zachowań w sieci. Publikowanie kompromitujących zdjęć, wykluczanie z grupy, rozsyłanie plotek – to także formy cyberprzemocy, które mogą mieć poważne skutki emocjonalne dla ofiary.
Emocje w sieci – ofiara, świadek, sprawca
Druga część warsztatów poświęcona była emocjom towarzyszącym uczestnikom sytuacji cyberprzemocy. W ćwiczeniu „Mapa emocji” uczniowie, podzieleni na grupy, wcielili się w role ofiary, świadka i sprawcy, a następnie zapisali, jakie emocje mogłyby odczuwać te osoby.
Na kartkach pojawiły się słowa: strach, wstyd, smutek, złość, bezsilność, poczucie winy. Wspólne omówienie pokazało, że świadkowie również odczuwają stres i mają moralną odpowiedzialność za to, jak reagują. Pan Robert Kraj podkreślił, że milczenie w obliczu przemocy w sieci jest formą cichego przyzwolenia – a każdy z nas ma wpływ na to, jaki klimat panuje w przestrzeni internetowej.
Jak reagować? – scenki z życia wzięte
W części praktycznej uczniowie w kilkuosobowych grupach otrzymali opisy realistycznych sytuacji: ktoś został wyrzucony z klasowego czatu, na grupie pojawił się obraźliwy mem o koledze, a na TikToku – filmik ośmieszający koleżankę. Każda grupa miała przygotować krótką scenkę przedstawiającą reakcję ofiary, świadka i przyjaciela.
Po prezentacjach odbyła się wspólna rozmowa o tym, które zachowania są pomocne, a które mogą pogłębić problem. Uczniowie zgodnie stwierdzili, że najważniejsze jest wsparcie i reakcja otoczenia – czasem wystarczy słowo otuchy, zgłoszenie sprawy dorosłym lub po prostu brak zgody na hejt, by pomóc osobie skrzywdzonej.

Moje narzędzia obrony – jak się chronić?
Podczas miniwykładu pan Robert Kraj omówił konkretne sposoby reagowania na przemoc w sieci. Uczniowie dowiedzieli się, że w takich sytuacjach warto działać według zasady „3 kroki reakcji na cyberprzemoc”:
1. Zatrzymaj i zachowaj dowody – wykonaj zrzut ekranu, zapisz rozmowę, nie usuwaj wiadomości.
2. Zablokuj i zgłoś – skorzystaj z funkcji blokowania i zgłaszania na platformie, powiadom rodzica lub nauczyciela.
3. Szukaj wsparcia – porozmawiaj z kimś zaufanym, skorzystaj z pomocy specjalisty lub telefonu zaufania.
Uczniowie poznali również najważniejsze numery pomocowe:
• Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży – 116 111
• Dziecięcy Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka – 800 12 12 12
• W nagłych sytuacjach – 112
Część teoretyczna zakończyła się quizem „Co zrobię w tej sytuacji?”, w którym uczniowie z zaangażowaniem odpowiadali na pytania dotyczące bezpiecznych zachowań w sieci.

Kodeks Bezpiecznego Internauty
Podsumowaniem zajęć było wspólne stworzenie Kodeksu Bezpiecznego Internauty, który ma przypominać o zasadach właściwego zachowania w Internecie. Każda grupa zaproponowała jedną zasadę, a następnie cała klasa wybrała pięć najważniejszych:
• Nie udostępniamy krzywdzących treści.
• Reagujemy, kiedy ktoś jest krzywdzony.
• Rozmawiamy zamiast hejtować.
• Szanujemy prywatność innych.
• Wspieramy tych, którzy potrzebują pomocy.
Na wspólnym plakacie znalazło się hasło przewodnie:
„STOP cyberprzemocy – działamy razem!”
Uczniowie z dumą podpisali się pod swoim kodeksem, który zawisł w sali informatycznej jako symbol szkolnej solidarności i odpowiedzialności w sieci.
Hejt to nie żart – odpowiedzialność w Internecie
W dalszej części spotkania prowadzący zwrócił uwagę na prawny wymiar hejtu i cyberprzemocy. Przypomniał, że w polskim prawie mowa nienawiści oraz groźby czy znieważanie w Internecie są czynami zabronionymi i mogą podlegać karze na podstawie Kodeksu karnego (art. 212, 216, 256, 257).
Uczniowie dowiedzieli się, że mają prawo chronić swoje dobre imię i że zgłaszanie hejtu nie jest „donoszeniem”, ale formą obrony własnej godności i bezpieczeństwa. Poznali też strony internetowe, gdzie można zgłosić przemoc lub nielegalne treści – zgłoś.to oraz dyzurnet.pl.
Refleksje i wnioski
Na zakończenie warsztatów uczniowie wzięli udział w krótkiej rundzie refleksji, kończąc zdanie: „Z tych zajęć zapamiętam, że…”. Wśród odpowiedzi pojawiały się słowa:
„Trzeba reagować”, „Słowa ranią”, „W sieci też obowiązują zasady”, „Nie chcę być obojętny”.
Warsztaty prowadzone przez pana Roberta Kraja pokazały, że młodzież doskonale rozumie, jak ważny jest szacunek i empatia również w przestrzeni cyfrowej. Uczniowie podkreślali, że dzięki zajęciom dowiedzieli się, jak reagować, gdzie szukać pomocy i jak wspierać rówieśników w sytuacjach trudnych.
Wnioski na przyszłość
Cyberprzemoc to zjawisko, które może dotknąć każdego – zarówno w roli ofiary, świadka, jak i nieświadomego sprawcy. Dlatego tak ważne są działania profilaktyczne, takie jak te warsztaty, które uczą odpowiedzialnego korzystania z Internetu i rozwijają empatię.
Zajęcia „Stop Cyberprzemocy! Jak działać w sieci z odwagą i mądrością” to cenna lekcja dla wszystkich uczniów klas IV–VIII – nie tylko o zagrożeniach, ale przede wszystkim o wartościach: odwadze, mądrości, wsparciu i szacunku.
Dzięki takim inicjatywom szkoła staje się miejscem, które nie tylko uczy, ale też wychowuje do świadomego życia w świecie cyfrowym.

RK